|
1. 1
Ông bà ta thường nói: “Lên rừng sợ cọp, về đồng sợ ma”. Cọp ăn thịt người ta về xác, ma khủng hoảng người ta về tinh thần. Ma và cọp mặc thêm cái áo “ẩn dụ” tu từ học. Từ đó, chúng ta hiểu vì sao ông bà chúng ta "nhiều chuyện" từ đời này qua đời khác mà vẫn không hết chuyện có ích để bàn như năm cọp không những nói chuyện hổ, chuyện hùm mà còn bàn tùm lum chuyện đời khác nữa! Đó là vì tính "nghệ thuật vị nghệ thuật" và "nghê thuật vị nhân sinh" trong cùng... "nghệ thuật nhiều chuyện" hòng tô điểm dung nhan cuộc đời.
A. Cọp trong Hán - Việt -Nôm và tử vi: Cọp, Hùm, Hổ, Dần, Chúa Sơn Lâm, ông Ba Mươi, ông Cò Bị, ông Kẹ, đều chỉ về một loại động vật dữ tợn, ăn thịt sống, tuy nhiên, trong Hán - Việt và chữ Nôm, chúng có sự giống và khác nhau.
I. Trong Hán - Việt - Nôm: "Hổ, Dần" là từ Hán Việt. Chúng ta có thể tìm thấy nghĩa của 4 chữ "Hổ, Dần, Hùm, Cọp" trong "Tiêu từ điển Chữ Nôm" và "Tiêu từ điển Việt Hán". "Hùm, Cọp" là từ thuần Việt nhưng chúng ta không tìm thấy nghĩa của từ "Cọp" trong "Từ điển Trần Văn Kiệm" nhưng tra được từ "Hùm".
1. Nghĩa chính:
- Hổ (虎): con hổ, con cọp (老虎): * "Hùm (hầm), cọp, khái, loại thú rừng dữ, ăn thịt. Nghĩa rộng: Hung dữ, to lớn, oai võ giống như cọp. Nghĩa khác: Thẹn, mắc cỡ, xấu mặt". Hổ ( ): chạm đúc hòn ngọc ra hình con hổ, ngày xưa dùng để cúng tế. Hổ phách (琥 珀): thứ khoáng vật sắc vàng, do nhựa cây tùng, cây bá, chôn dưới đất lâu ngày biến thành. Hổ ( ): hổ thẹn (羞 涩): tự thấy mình kém cỏi. Hổ ( ): hỗ trợ, xấu hổ. Hổ (唬): Hù dọa người. Hổ phách (琥 珀). Một từ khác âm, khác chữ nhưng đồng nghĩa là bộ phận con hổ: Hô (虍): vằn con hổ, vằn vện. Từ đồng âm nhưng khác nghĩa, khác chữ: Hổ (虎): vật gì hình như cái mồm hếch về một bên và lối đánh cờ ba quân đứng ba góc. Hổ (許): Một âm nữa là “hổ, hổ hổ” : rầm rầm, tiếng mọi người cùng gắng sức. Như vậy, "Từ điển Hán - Việt - Nôm" của Thiều Chửu có tất cả 9 từ Hổ đồng âm nhưng khác nghĩa, khác chữ và 1 từ cùng nghĩa, cùng chữ nhưng khác âm là Hổ và Hô. Trong khi đó, Từ điển Đào Duy Anh chỉ có 2 từ: Hổ: (虎): "Loài thú dữ, ta gọi là cọp, hùm". Hổ: "Hòn ngọc, hình như con cọp - Hổ phách" (khác chữ với Từ điển Thiểu Chửu).
- Cọp ( ): "Ðộng vật: Hổ, hùm, kễnh, ông thầy, ông ba mươi, loại thú rừng dữ, ăn thịt, mình dài lông có vằn ngắn, đầu tròn, râu cứng, răng nanh thật nhọn, chân to, vuốt bén nhọn, bước đi không tiếng động. Nghĩa bóng: Du đảng, thường làm oai để coi hát không mua vé. Nghĩa rộng: Xài bòn, không trả tiền". Việt Hán: Con Cọp (老 虎): Giống động vật hoang dã, ăn thịt sống, lông vàng vằn đen, rất dữ. Họ mèo.
- Hùm ( ): con cọp (老 虎): "Ðộng vật: Xem tiếng Cọp và Hổ. Âm khác của hùm là hạm: ăn như hạm".
- Dần: Dần ( ): "tuổi Dần. Bằm với sống dao cho nhuyễn. Nghĩa rộng: Sè hai bàn tay chém mạnh xuống liền liền. Chữ thứ ba trong mười hai chi. Cũng gọi Lần, từ từ, thong thả, từng chút". Theo "Tự điển Việt - Hán": Dần (棰 打, 棰 烂, 棰 碎): Đập liên tiếp nhiều lần. Dần (荡): Đánh đau. Dần (寅): Ký hiệu thứ ba, lấy hổ làm tượng trưng trong 12 chi.
Như vậy, từ "Dần" theo nghĩa "tuổi Dần", các Từ điển Việt Hán chẳng thấy chú thích rõ ràng "Dần" là "Cọp". Trong "Hán Việt Tự Điển" của Đào Duy Anh cũng không hề chú thích "Dần" là "Cọp". Ông chỉ ghi: Dần "Vị thứ ba trong 12 chi - Cung kính - Cùng làm quan với nhau gọi là đồng dần" (sđd tr 168). Vậy "dần" là "cọp" từ đâu ra nếu không nói là từ chữ "寅" (dần) là "ký hiệu lấy hổ làm tượng trưng trong 12 chi" trong "Từ điển Hán - Việt - Nôm" của Thiều Chửu?
Với nhiều nghĩa, nhiều cách viết như vậy, từ Hán - Việt đã tự sinh sôi nẩy nở phong phú hơn bằng những dạng từ chuyển nghĩa.
2. Từ chuyển nghĩa:
- Hổ: "hổ cốt" (虎 骨): xương cọp, "hổ huyệt" (虎 穴): hang cọp, "hổ bôn" (虎 賁): dùng để tỉ dụ cái sức oai mạnh, "hổ tướng" (虎 将): viên tướng giỏi, mạnh như cọp, "hổ trướng" (虎 帳): trướng hùm, chỗ nguyên soái ngồi có hình con hổ, "hổ phù" (虎 符 ): vật làm bằng, dùng khi điều binh, có hình con hổ bằng đồng hay (虎 形): hình mặt hổ, chạm, vẽ hoặc thêu, hổ, "nhất hổ" (一 虎): bấm đốt ngón tay tính số, "hổ khẩu" (虎口): miệng cọp, kẻ giữa ngón cái và trỏ, chỗ nguy hiểm, "hổ cứ" (虎 據) (chỗ cọp ở). Các từ khác: "hổ quyền" (củi nhốt cọp), "hổ uy" (oai cọp), "hổ đầu" (đầu cọp, tốt tướng), "hổ giảo" (cọp ăn, cắn), "hổ bộ" (bước đi của hổ), "hổ báo" (cọp và beo), "hổ lang" (cọp và chó sói, loài hung dữ, ác độc), "hổ thị" (cọp nhìn, cái nhìn bạo tàn), "bảng hổ - hổ bảng" (bảng ghi tên người đậu khoa võ), "hổ trành" (ma cọp, kẻ tay sai), "hổ thị" (cái nhìn hung như cọp), "hổ mang" (rắn hổ mang rất độc), "hổ lửa" (rắn đỏ rất độc), "hổ đất" (rắn hổ đất đen, rất độc), "hùng hổ" (thái độ hung dữ)... Một số từ mang chữ "hổ" nhưng chẳng dính dấp tới ý nghĩa và cách viết cũng khác như: "hổ thẹn, hổ phách, xấu hổ, hổ lốn, hổ mình, hổ ngươi (cây xấu hổ - hoa trinh nữ)...
- Cọp: Từ "cọp" với nghĩa chuyển: "cọp cái" (cọp giống cái, đàn bà hung dữ), "cọp mun" (cọp đen), "cọp bạch" (cọp trắng), "cọp giấy" (cọp vẽ, loại người chẳng hại ai, người nhút nhát), "cọp bắt" (tiếng rủa)...
- Hùm: "hùm beo" (hùm và beo, loại người ác), "hùm hổ" (cọp dữ, uy vũ như cọp), "hùm thiêng" (hùm to, sống lâu có tính linh), "hùm" (thán ngữ), "tôm hùm" (động vật biển)...
- Dần: "đồng dần" (同寅) bạn đồng liêu, đồng triều, "dần nghị" (寅誼) nghĩa quan lại chơi với nhau. Từ khác: "dần nguyệt" (tháng Giêng âm lịch), "dần tiễn" (tống biệt rất cung kính), "dần úy" (kính sợ). "dần" với những nghĩa chẳng dính dấp: "dần" (bầm bằng sống dao cho nhuyễn), "dần lân" (kéo dài thời giờ), "dần xác" (hành xác, đánh đòn), "dần dần" (từ từ, thong thả)...
Dù cách viết có khác nhau nhưng nghĩa chung không thay đổi. Từ chuyển nghĩa từ đen sang bóng, từ nghĩa thật sang nghĩa thoát của từ "cọp, hùm, hổ"... đã làm giàu cho nguồn từ vựng của tiếng Việt ngày càng phong phú. Như vậy, về mặt ngữ nghĩa, chúng ta không thể "lựa chọn" từ "Hùm" thay "Cọp" hoặc ngược lại bởi chúng là từ thuần Việt. Chúng ta cũng "không lựa chọn" từ "Hổ" thay "Dần" hay ngược lại vì chúng là từ Hán - Việt. Cụm từ "lựa chọn" và "không lưa chọn" là cụm từ chuyên dùng của giới "Nghiên cứu Ngôn ngữ - Chính tả tiếng Việt". Nghĩa là chúng ta phải "lựa chọn" một trong những từ khác âm, khác chữ viết nhưng đồng nghĩa (ví dụ cọp hay hùm hoặc hổ hay dần) như các cuốn sách "Chính tả Tiếng Việt" bắt buộc chúng ta chỉ có quyền lựa chọn theo họ. Ví dụ như họ bắt chúng ta "lựa chọn" từ "xà phòng" chứ "không lựa chọn" từ "xà bông", "lựa chọn" từ "nghìn trùng" chứ "không lựa chọn" "ngàn trùng", "lựa chọn" từ "tôi" chứ "không lựa chọn" từ "tui"...... Cách chọn lựa này tước đoạt quyền “tự do phát triển” của từ ngữ và làm nghèo từ đồng nghĩa của tiếng Việt. Đó là cách chọn "ăn không ngồi rồi" nếu không nói là... "xuân ngủ"! Người ta… xuân ngủ thì mình... xuân thức! Năm mới Tết tới, không gì rôm rả bằng rủ nhau đi coi... bói tử vi, trừ sao và giải hạn. Tin hay không tin cũng cứ đi, cứ coi, coi cho biết. Bói vui thì rạng mặt. Bói xấu thì xụ mày. Về nhà, bà bị cái gì sui sẻo là bà chửi thầy bói trù, mắng chồng ngu, la con dốt... Ôi thôi là đủ cách. Khổ thân tôi, "dần” xác chị! Trong năm cọp, coi thử "cọp cái" hay "cọp đực" ra đời nhiều hơn?
II. Cọp trong 12 con giáp và trong tử vi:
Tử vi một quẻ vui buồn
Mười hai con giáp ngày xuân giải sầu.
1. Cọp trong 12 con giáp: Trong 12 con giáp, cọp đứng hàng thứ ba sau thiếm chuột và bác trâu. Các câu hỏi hóc búa được đặt ra là vì sao trên thế giới này có vạn loài thú, có nghìn loại cây mà chỉ có 12 loài được con người dùng ứng với nhân thân con người? Những truyền thuyết như chuyện Ngọc Hoàng mở cuộc thi chạy tới Cung Hằng, truyện tính thời khắc (một khắc bằng hai giờ) trong ngày ứng với đặc điểm sinh học của 12 con vật… Các câu chuyện cổ và huyền thoại, truyền thuyết đều cố gắng giải thích vì sao? Tất nhiên, có giải thích đến đâu thì đấy cũng chỉ dệt từ huyền thoại, cổ tích này sang huyển thoại, cổ tích khác mà thôi. Cuối cùng, chuyện 12 con giáp ứng với bản mệnh con người (nhất là người Châu Á) qua từng năm được di truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác là rõ nhất. Nó ăn sâu trong tiềm thức con người nhất mà người ta cũng không cần giải thích tại sao? Cũng như những câu hỏi vật lý tại sao sự sống chỉ có ở trái đất? Câu hỏi sinh vật là trứng có trước hay con vật có trước? Đàn bà và đàn ông, ai có trước? Tại sao tuổi thọ trung bình của loài người chỉ có 65 trong khi hầu hết cây đại thụ như chò, thông, bách, động vật nhỏ như rùa sống thọ gấp đôi, gấp ba lần hơn? Cũng như tại sao cọp đứng thứ ba trong 12 con giáp trong khi nó là “chúa tể sơn lâm, tiếng tâm khủng khiếp, oai phong lẫm liệt"? Tại sao trong 12 con vật chỉ có con rồng là con vật "tưởng chẳng có, ngó không thấy, cháy chả đen"? Tại sao chúng ta không đọc: "Chuột, Trâu, Cọp, Mèo, Rồng, Rắn, Ngựa, Dê, Khỉ, Gà, Chó, Hợi" để "giữ gìn sự trong sáng tiếng Việt"? Những câu hỏi muôn đời là dấu hỏi. Hỏi nhiều chứ trả lời chả được bao nhiêu! Chỉ biết 12 con giáp "Tý, Sửu, Dần, Mẹo, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi" đọc nghe suông miệng, dễ thuộc, dễ nhớ nên cha ông ta ráp vào thôi. Cũng như "nhất dáng, nhì da, thứ ba là mốt" hay "nhất lé, nhì lùn, tam hô, tứ sún". Nếu chúng ta đảo lộn trật tự từ, nghe chẳng còn suông tai nữa. Ý nghĩa “nhất, nhì, ba” chỉ số thứ tự chứ chẳng phải là phân hạng cái quái gì. Nói thẳng ra "nhất dáng, nhì da, thứ ba là mốt" chẳng bằng "con chốt của mấy đại gia" và "nhất lé, nhì lùn, tam hô, tứ sún" không bằng "tham nhũng ăn thủng trái tim", chẳng bằng "cây kim biết tìm người chích", chẳng bằng "con nít nứt mắt biết gian", không bằng "các nàng hở hang là nhất"! Cọp đứng hàng thứ ba, thật ra cũng chẳng phải vì láu cá nhảy lên đầu trâu ngồi mà vọt lên bờ hay chạy lên Cung Hằng trước nhất. Có xếp nó cuối bảng, nó cũng là Cọp. Cọp ăn thịt đồng loại. Cọp ăn thịt người! Cọp săn người. Người săn cọp. Người ta nhắc tới nó thì mặt máu xám, máu xanh cạnh tranh máu đỏ! Nào! Mời các bà, các cô, các chú và "cô hồn các bác" tuổi "chúa sơn lâm" lấy nhầm chồng Hợi, Tỵ... Khỉ coi lá bài “Tử vi bổn mệnh” của mình trong năm Dần!
2. Cọp trong tử vi: Dần ( ): tuổi Dần. Tử vi (紫 薇) là cây hoa Tử Vi màu tím. Tức là hoa Bách Nhật Hồng như trong "Từ điển Hán - Việt -Nôm" Thiều Chửu đã định nghĩa và "vi" (薇) là "một thứ cây về loài ẩn hoa" (Đào Duy Anh, "Hán - Việt Từ Điển" tr 905 Nxb VH-TT 2005). Còn nghĩa "vi" là "huyền diệu" như Quách Y Lành trong "Tử Vi Đẩu Số" (danquyen.com) chẳng biết tra từ tự điển nào? Có phải từ chữ "vi diệu" (微 妙): "nghĩa là tinh tế mầu nhiệm không thể nghĩ bàn được" này chăng? Không phải!? Tử vi dựa trên "Giờ, Ngày, Tháng, Năm" của một con người để tìm ra một "Cung" cho mình trong 12 Cung (Cung Mệnh và Thân, Cung Phụ Mẫu, Cung Phúc Đức, Cung Điền Trạch, Cung Quan Lộc, Cung Nô Bộc, Cung Thiên Di, Cung Tật Ách, Cung Tài Bạch, Cung Tử Tức, Cung Phu Thê và Cung Huynh Đệ) hợp với sự biến hóa tự nhiên của vũ trụ. Số phận con người như thế nào đều được ấn định trong "Lá Số Tử Vi" (bổn mệnh) của mình. Tử vi dựa trên triết lý 64 quẻ Kinh Dịch: từ Thuần Càn đến Hỏa Thủy Vị Tế (Học thuộc lòng cũng... chết dịch!). Nó cũng dựa trên Thái Cực Đồ - nguyên lý phát sinh Âm Dương (Can, Đoài, Ly, Chấn, Tốn, Khảm, Cấn, Khôn), Ngũ Hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) và Can Chi (Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Qúy) để... bói một quẻ... xanh rờn mặt mày cho những ai muốn biết vận mệnh của mình như thế nào? **Qúy bà, qúy cô sinh vào những năm 1902, 1914, 1926, 1938, 1950, 1962, 1974, 1986, 1998, 2010 nhất là tuổi Giáp Dần (sinh từ tháng 1/1974 - 2/1975) ngồi xuống chiếu đây mà nghe thầy/bà coi tử vi: Tuổi này có mạng Đại Khê Thủy (suối nước lớn) tài lộc dồi dào nhưng sanh nhầm Thiên Can Giáp gặp Kỷ, Mộc gặp Thổ nên tốn hao, xung khắc Tuổi này thuộc Địa Chi: Dần gặp Sửu: Mộc gặp Thổ: cũng tốn hao. Bói thì bói, coi thì coi nhưng... đừng tin lắm nha. Lấy trúng... đại gia, tuổi nào cũng phải "tí" nghĩa là càng "nhí" càng tốt, càng dốt cành dễ... dụ khị. Tuổi nào khi đau bệnh mà không đi bác sĩ kiếm thuốc uống thì cũng… đi nhị tì! Tuổi nào cũng trước khổ, xương xấu (sau sướng) cả. Tuổi nào cũng có xấu, tốt đi kèm, khỏi lo mất chồng. Bởi vì "Mất chồng tôi chẳng có lo. Sợ anh mất vợ nằm co một mình. Một mình, mình một bơ thờ. Dựa cây, cây ngã, dựa bờ, bờ xiêu". Một mình đang "thất tình" mà dựa trâu, trâu ngã, dựa... bà, bà... thăng! Ghê gớm qúa! Vậy là tuổi "cọp đực" mất rồi. Năm nay chắc bầy cọp đực xuống núi nhiều hơn 12 năm trước ấy da!
Tuổi Dần, nam cũng như nữ: Nam xuất hàng giờ chẵn. Chời! Lỡ mà hai cô cậu: Một là cọp - xuất hành giờ chẵn. Hai là khỉ - xuất hành giờ lẻ (Thân - Dần tuổi hạp). Cả hai cọp - khỉ hẹn nhau, chỉ mỗi cái chọn giờ... "vào chỗ, xuất phát!" cũng cãi... phun nước miếng, rồi "Anh đi đường anh, tôi đường tôi. Tình nghĩa... khỉ- cọp chỉ thế thôi"! Chết dở! Mấy cô, bà có bầu cũng nên năn nỉ "cái Cọp" hay "cu Hổ": "Con mà không ngủ thì chơi, chờ ngày Dần chẵn, con thời mới ra!". Tức là… nín đẻ chờ giờ tốt. Ra đường chạy ẩu hay gặp xe chạy ẩu, ngày chẵn hay lẻ cũng là ngày... "hên, sui" hết á! Điềm “hên sui” cũng chui vào giấc ngủ. Trong "Khám phá bí ẩn của những điềm chiêm bao", nguyên tác của Michael Halbert (Sấm Giang biên soạn), đã giải mộng chiêm như sau: "Chiêm bao thấy một hay nhiều hổ (cọp) là có sự do dự trong công việc. Thấy hổ đuổi theo mình là nguy hiểm khó tránh. Thấy giết được một con hổ là thành công trong mọi việc. Thấy bắt được một con hổ là kẻ thù toan tính ám hại mình đều bị hại (số hạp 6)". Thật hay dỏm chưa có ai chứng minh nhưng ông bà cũng truyền miệng điềm chiêm bao này mà ai cũng sợ khiếp: Chiêm bao thấy chó cắn là không nên đi rừng. Nếu không, sẽ bị cọp xơi. Chiêm báo thấy cọp là coi chừng bị chó... táp. "Chó táp nhằm ruồi" chỉ khi nó nằm ngủ lim dim. Gặp chó điên, nó táp một phát chạy nọc thì tốn mũi thuốc vắcxin phòng dại. Đúng sui!
Một chữ khác của từ Dần (寅): Giờ Dần, một trong 12 chi. Giờ Dần từ 3 tới 5 giờ sáng tức là lúc cọp đi ăn trở về. Tháng Giêng là tháng Dần. Tuổi Dần làm ăn trong tháng này dễ đau bệnh. Tử vi cho rằng: "Tháng Dần là tháng giêng: thức ăn của hổ là các loài thú khác. Tháng này các loài ăn cỏ như hươu nai đi kiếm ăn vì cỏ tranh đã nhú mầm. Hổ cũng đi tìm mồi , dẩm phải các mầm cỏ tranh nhọn cứng mà bị thương và kéo theo cái đói nên dễ bệnh" (tuviglobal.com). Từ lâu nay, chúng ta đều nghe tam hạp: "Dần - Hợi - Tuất tam hạp" và tứ khắc: "Dần - Thân - Tỵ - Hợi tứ hành xung". Trong “Tử vi trọn đời”, một tác giả xưng "Giáo sư" Hiển Linh (chẳng rõ nhà xuất bản nào) đã … “linh hiển” bói vận mệnh tuổi cọp như sau: Tuổi Canh Dần mạng Mộc: "tuổi nhỏ không được yên vui, tâm trí thường lo nghĩ, hay có tánh bi quan, tiền vận vất vả, trung đạo lao đao, hậu vận mới được an nhàn, sung túc”. Tuổi Mậu Dần (thuộc mạng Thổ): “Cuộc đời tuổi nhỏ, tức là tiền vận cũng có nhiều đau xót, hậu vận mới được an nhàn, trung vận vẫn còn có những lo âu buồn tủi”. Tuổi Bính Dần (mạng Hỏa): “Cuộc đời của tuổi Bính Dần vào tiền vận khổ sở, trung vận lao đao, hậu vận mới được an nhàn về thể xác”. Tuổi Nhâm Dần (thuộc mạng Kim): “Tuổi Nhâm Dần khe khắc về tình duyên và cuộc sống. Tiền bạc vào trung vận sẽ được dồi dào và hậu vận mới được sung sướng toàn vẹn như ý muốn”. Tuổi Giáp Dần (mạng Thủy):“Cuộc đời nhiều đau xót từ tuổi nhỏ, cho đến trọn đời cũng chưa yên phận, số chịu nhiều nỗi buồn trong suốt cuộc đời, phần tiền bạc dễ chịu, tình cảm nhiều tốt đẹp”. Những tuổi hạp với Giáp Dần: Giáp Dần, Mậu Ngọ, Canh Thân, Nhâm Tuất, Qúy Hợi. Những tuổi đại kỵ: Ất Mẹo, Đinh Tỵ, Tân Dậu, Đinh Mẹo, Kỷ Tỵ, Kỷ Dậu. Giờ xuất hành: giờ, ngày, tháng chẵn thì hạp nhất. “Tuổi Giáp Dần hưởng thọ trung bình từ 57 đến 68 tuổi là mức tối đa. Nhưng nếu ăn ở phước đức thì sẽ được gia tăng niên kỷ, gian ác sẽ bị giảm kỷ”. Bói tử vi cũng như “bói ra ma, quét nhà ra rác”! Trong thời buổi “đa kim ngân phá luật lệ”, tuổi nào cũng chẳng bằng… tủi thân. “Danh đề bảng Hổ” khi hết thời xuống ngựa, “cưỡi kiến lấy dây thun bắn… ruồi” thì cũng bằng... "tủi hổ". Thế mới ca rằng:
Chồng già vợ trẻ là tiên
Cưới nhanh, chia chóng không điên, cũng khùng.
Xuất hành ngày chẵn, phước chung
Ra đường… xe cán, mạng cùn, đổ tai!
Cái loài tham nhũng thọ dai
Cái nòi hiền đức chẳng ai sống dài!
Ngẫm nghĩ mà cười buồn cho cái họ, cái tuổi. Họ và tuổi của người ta bây giờ cũng có chắc là “origin” chăng? Tránh sự săn lùng của kẻ thù, người ta thay họ như họ Nguyễn - Tây Sơn phải cải họ mà trốn phường tiểu nhân họ Nguyễn - Gia Long truy bắt “nhổ cổ nhà Tây Sơn cho tận gốc” mới hả hê. Trốn quân dịch (thời Cộng Hòa), trốn nghĩa vụ quân sự (thời Cộng Sản), giấy tờ mất, muốn hưởng lợi, người ta thay tuổi như người di cư từ nước bé tới nước lớn. Thậm chí cả cái tên “cúng cơm” cũng dần dần “đi chỗ khác chơi, mày!” như một số lớn con cái bức ra khỏi mẹ, lấy nhầm vợ “sư tử Hà Đông hay “cọp cái biển Đông” thì theo luôn họ vợ. Thế nhưng, ở đời cần phải có một đức tin cũng như người ta tin có Chúa, có Phật, có Thánh A La, có Thần Một Mắt, có Đức Mẹ Đồng Trinh Maria… Vậy thì ta cứ tin như ông bà ta đã từng tin. “Tam hạp” hay “Tứ hành xung” cũng tùy vào từng loại người nhưng lạng quạng gặp cọp là tiêu tán đường! Người ăn thịt rừng, đồ biển, rau tươi, uống các loại chất lỏng từ A đến Z bổ ngang, bổ dọc, bổ dưới, bổ trên. Cọp… xơi người, đớp động vật nên cọp còn bổ hơn thuốc bổ. Vì vậy không “bói tử vi” cũng biết cọp là mục tiêu săn lùng của con người. Xưa nay, ông bà ta đã biết "dĩ độc trị độc". Loài vật độc chừng nào, nọc độc chúng có ích trong y học chừng nấy. Nọc độc rắn dùng làm thuốc gây mê hay chế tạo huyết thanh kháng độc. Ví dụ như nọc độc cực độc của Naja siamensis hay Indo-Chinese Cobra (rắn hồ mèo) có thể chiếc tách Enzyme Phospholipase A2. Còn với cọp, người ta "chiếc" cái gì từ thân hình vạm vỡ, ôm ngỡ nệm nhung của ông Ba Mươi này?
B. Cọp trong sinh – y học:
I. Cọp trong sinh học: Tư liệu về cọp trên mạng hiện nay nhiều "vô thiên lũng" chẳng biết "gạn đục khơi trong" từ đâu và tư liệu về cọp trong sách có "tem" thì "khiêm tốn vô song". Ngay cả cuốn tự cho là "Bách Khoa Tri Thức Học Sinh" (Nxb VH-TT) cũng chẳng có một dòng về loài "Chúa Sơn Lâm". Chúng ta "mượn kiến thức" từ những tư liệu về "thế giới động vật" dựa trên những cuốn sách đã được hệ thống giáo dục có "tem" đưa vào trường học ví dụ như những cuốn sách "cọp" trong các trường học và thư viện trường học ở Mỹ để đọc cho biết.
1. Tên gọi và đặc điểm riêng:
Cọp, Hùm, Hổ, ông Thầy, ông Ba Mươi, Kễnh... là một loài động vật lớn nhất trong họ Mèo (The Cat Family). Họ Mèo bao gồm: Sư tử (Lion), Cọp (Tiger), Báo gấm (Cheetah), Beo tuyết (Snow Leopard) và mèo hoang (Wild Cat) với gần 36 loại. Cọp rất dễ nhận diện bởi bộ lông dày đỏ, vàng với những sọc đen hoặc màu xám và những màu đen - trắng hoa văn trên mặt. Cơ thể cọp được thiên nhiên ban tặng một sức mạnh tuyệt vời. Bàn chân cọp lớn có chứa những vuốt rất nhọn, bén và cong được đệm thịt dày nên bước chân uyển chuyển tăng dáng hình dài thon và mềm mại. Khi cọp gầm, nó há mõm thật rộng thấy rõ 4 chiếc răng nanh nhọn hoắc và thêm vào đó là những sợi râu màu nâu - trắng cứng ngắt gắn tua tủa quanh mép tạo thêm phần hung dữ trên mặt. Đầu cọp tròn và cứng nên cọp khó xoay đầu ra hai bên phải, trái mà phải xoay cả thân hình. Hai tai cọp nhỏ rất thính nhưng không bằng thính âm tuyệt vời của loài dơi. Mắt cọp xếch và tinh như mắt mèo. Thật ra, cọp là loài động vật có ngoại hình lý tưởng nhưng chúng cũng là những "thợ săn hung dữ" mà con người không được "ngoại lệ". Họ Mèo có trên trái đất hàng triệu năm. Trải qua thời kỳ biến chuyển khí hậu của thiên nhiên và loài người đã tàn phá rừng - chốn cư ngụ lý tưởng của nó - loài cọp không thích ứng với thời tiết và bị săn lùng ráo riết nên hiện nay chúng gần như tuyệt chủng. Amanda Harman, nữ tác giả nổi tiếng với những cuốn sách về thế giới động vật dùng trong thư viện trường học như "Rhinoceroses" (Tê giác), "Sharks" (Cá mập), "South American Monkeys" (Khỉ Nam Mỹ), "Leopards" (Báo gấm), đã viết về sự tuyệt chủng của cọp trong cuốn "Tigers": "Once, over 100.000 tigers lived in the wild. Now there are only about 7000 left at the most. If something is not done to save these vonderful animals soon, they may vanish forever" (Trước đây, đã có 100.000 nghìn con cọp sống tự nhiên. Bây giờ nhiều nhất chỉ có 7000 con. Nếu không làm vài điều gì đó để bảo tồn giống vật tuyệt đẹp này, chúng có thể sẽ vĩnh viễn biến mất). Bình thường, cọp hiền như mèo nhà. Khi săn mồi hay bị chọc phá, nó dữ như... cọp! Dòng họ nhà Mèo là dòng họ hung dữ "đệ nhất giáp, đệ nhất danh" chuyên ăn thịt những động vật ăn cỏ. Thế nhưng khi "bụng đói, chó sói cũng… chơi", cọp vồ bất kể con chi và nhai "tuốt tuồn tuột" thứ gì mà đã lọt vào nanh vuốt chúng ngay cả voi con, chỉ trừ nhím, voi bự và... cá sấu.
Thống kê về trọng lượng cọp, web site vi.wikipedia.org ghi: "Các nòi khác nhau của hổ có một số đặc trưng khác nhau. Nói chung, hổ đực có khối lượng từ 150 đến 310 kilôgam (330 lb tới 680 lb) và hổ cái từ 100 đến 160 kg (220 lb và 350 lb). Hổ đực dài từ 2,6 đến 3,3m (8'6" tới 10'9"), còn hổ cái từ 2,3 đến 2,75 mét (7'6" đến 9'). Trong các nòi hổ phổ biến, hổ Corbett là nhỏ nhất còn hổ Amur là lớn nhất". Các sách học ở Mỹ ghi rõ rằng ngay cả loài cọp lớn nhất là Siberian tigers dài 13 ft (4 m) cũng chỉ nặng 570 lb (260 kg) mà thôi còn cọp cái thì "a little smaller" nghĩa là chỉ nhỏ hơn chút ít với độ chênh lệch... tới 50 lb hay 22, 5kg. Giống cọp nhỏ nhất là Sumatran tigers dài 9 ft (2.7 m) nặng 380 lb (150 kg). Cọp Corbetts tức là "Indochinese tiger" or "Corbett's tiger" (hổ Đông Dương). Cọp Sumatran được cho là nhỏ nhất như một bài viết "Sumatran tigers": "The Sumatran tiger is the smallest of the tiger subspecies as compared to the Siberian tiger which is the largest. Sumatran male tigers average 8 feet in length (2.4 meters) from head to tail and weigh about 265 pounds (120 kilograms). Females average 7 feet in length (2.2 meters) and weigh about 200 pounds (90 kilograms)" (honoluluzoo.org): (Hổ Sumatran là nhỏ nhất so với loài Siberian lớn nhất. Chiều dài trung bình từ đầu tới đuôi của một con Sumatran đực là 8 feet - 2.4m và nặng 265 pounds - 120kg. Con cái trung bình dài 7 feet - 2.2m và nặng 200 pounds - 90kg). Cũng cùng tiêu đề "Sumatran tigers" nhưng một bài viết khác… cho thêm 35 pounds (gần 16 kg): "The Sumatran Tiger is the smallest of all surviving tiger subspecies. Male Sumatran tigers average 204 cm (6 feet, 8 inches) in length from head to tail and weigh about 136 kg (300 lb)" (en.wikipedia.org). Ngược lại, cọp Sumatran trong sách "Tigers" của Amanda Harman có chỉ số trung bình: "A male Sumatran tigers measures up to 9 ft (2.7 m) in length and can weigh up to 380 lb (150 kg). Cộng lại các chỉ số chênh lệch, ta có chỉ số cao nhất cọp dài 11 ft (3.35 m) và nặng 410 lb (250 kg) và 315 pounds (141.75 kg) cho trọng lượng có chỉ số thấp nhất.
Nói về lãnh địa "hổ cứ" của cọp, những nhà nghiên cứu về động vật học trong bài "All About Tigers" (enchantedlearning.com) ghi nhận: "Tigers evolved in south central China and moved to nearby areas, like Siberia, Sumatra, Indochina, and India. There are no tigers native to Africa. Tigers live in climates ranging from tropical rainforests to deciduous forests to cold, mountain hardwood forests. The Siberian tiger lives in Siberia and Manchuria, in mountain forests in elevations up to 3,000 feet" (Hổ phát triển ở phía nam miền trung Trung Quốc và chuyển đến các khu vực lân cận như Siberia, Sumatra, Đông Dương và Ấn Độ. Không có hổ có nguồn gốc Châu Phi. Hổ sống ở vùng khí hậu khác nhau, từ rừng mưa nhiệt đới tới rừng rụng lá lạnh, rừng núi nhiều cây phong. Những con hổ Siberian sống ở Siberia và Mãn Châu, trong khu rừng núi ở độ cao lên đến 3.000 feet).
Những loài cọp nói trên còn mất như thế nào, chúng ta để dành cho các nhà "ngâm cứu" họ ngâm. Còn chúng ta chỉ cần biết cọp là loài động vật hung dữ, ăn thịt sống cả động vật lẫn con người. Dù chúng có màu xám hay nâu, trắng hay đen, chúng ta nhận dạng dễ dàng là cọp lúc nào cũng có vằn, có vện. Cọp bơi giỏi nhưng leo trèo không bằng con beo và mèo rừng cũng là dễ hiểu. Chẳng phải vì "sư phụ Mèo" không truyền nốt "tuyệt chiêu” cho "đệ tử Cọp" mà vì loài mèo... "trời sinh ra thế biết là tại đâu?!". Nói mèo nhỏ con leo giỏi, vậy con báo có nhỏ con đâu mà cũng giỏi leo? Con chó nhỏ thó mà giận, mà ghét, mà thù bà mèo cỡ nào cũng chỉ có nước đứng dưới đất nhìn bà mèo trèo cây câu rồi tru mõm lên chửi om chứ làm quái gì được? Chỉ trừ những người nghiên cứu "thế giới động vật" thấy rõ cọp bắt mồi kiếm ăn như thế nào? Còn chúng ta giỏi lắm nghe kể và nhất là... dán hai con mắt "khóc người một con" xem tivi mới thấy được từng động tác cực kỳ uyển chuyển qua phim quay chậm khi cọp rình mồi và phóng tới vồ mồi. Bom đạn, súng ống hiện đại có vệ tinh, rada và tia laser điều khiển như Jdam, Bunker, Paveway của Mỹ mà trúng mục tiêu chỉ 50 - 60% thành ra "ngắm tùm lum”, mà “trật tùm la" là vậy. Trong khi đó, cọp mà nhắm mục tiêu thì hiếm khi trật. Các nhà nghiên cứu cho chúng ta thấy tư thế cọp rình bắt mồi điềm tĩnh dễ sợ. Nó nhìn tùm lum nhưng không chụp tùm la mà chăm chăm vào một chú nai, hươu, trâu nào nhỏ nhất, chậm chạp nhất và lạc đàn nhất. Chúng ta nhìn các vận động viên nhảy cao, nhảy xa và chạy cự ly ngắn (100 m, 200m và 400m) trên thế giới thì rõ. Tư thế họ và cọp rình mồi như nhau. Khi "xuất phát", cọp và vận động viên cũng bung ra một tốc độ chóng mặt và kết thúc ở tốc độ khủng kiếp! Cái gì đến đã đến! Vận động viên chỉ có một giải nhất trong hàng ngàn vận động viên. Con cọp giải nhất mình nó với con mồi bị cắn đứt cổ họng hay bị bẻ gãy xương. Những con mồi hiếm hoi may mắn thoát sẽ sống trong què quặc, tàn tật suốt đời là những con bị cọp vồ ở đít. Khi ấy, cọp vồ cho có vì nó đã no. Từ đó, “võ cọp” hiển nhiên mà có từ tư thế cọp này rất chú trọng bảo vệ cổ họng. Ai cũng biết "yết hầu - cổ họng" là "gót chân Asin" của con người, của một sắc tộc, một quốc gia và cả thế giới. Sự đấu tranh sinh tồn của các chủng tộc và chiến tranh kéo dài chưa biết nhận kết thúc là cha mẹ là một bằng chứng cho bài học xương máu qúy báu này. Nếu nói anh rùa hiền lành chậm chạp mà sống dai nhất (hơn trăm tuổi), may sao, tuổi thọ cọp trung bình từ 15 đến 20 năm là "hết xí quách"!
Cọp có những tính nết kỳ lạ đã trở thành huyền thoại. Theo Mường Thanh trong "Cọp: 'Thực chất và huyền thoại' " thì: "Cọp là loài dã thú có sức mạnh và sự tinh khôn gần bằng con người. Theo kinh nghiệm của giới thợ săn và làng võ, những nhân vật từng chạm trán với ác vật trên cho biết tính nết cọp rất kỳ lạ. Ðó là khi vồ mồi (bất kể là người hay thú vật) nếu bắt trúng ‘ tai ‘ thì cọp bỏ đi. Khi đã bắt được mồi, bao giờ cọp cũng dựng xác người hay vật ở tư thế ngồi hay nằm rồi mới ăn thịt và luôn luôn moi lục phủ, ngủ tạng ăn trước. Cọp nào làm ngược những qui tắc trên, được giới thợ săn gọi là ‘ cọp trở mồi ‘ , một báo hiệu cho biết nó sắp bị giết bởi thợ săn hay sập bẫy. Ngoài ra khi thấy cọp quì chân sau chống chân trước là lúc cọp sắp tấn công. Khi vồ mồi, cọp chạy theo thế bò sát và phóng tới, cái đuôi phe phẩy theo hướng nào là cọp tấn công theo hướng đó. Sau cùng lúc cọp nằm ngữa bụng lên trời là để dưỡng sức đợi dịp tấn công tiếp đối thủ. Nhưng cọp cũng rất yếu bóng vía khi bị tấn công bất thần. Những lúc đó thường cong đuôi bỏ chạy và khi hườn hồn, lại quay về nẽo cũ để bắt mồi" (kbchaingoai.iboards.us). Những chi tiết này, trong các truyện, chuyện về cọp trong nhân gian đã có nhắc tới cũng như không tác giả nghiên cứu động vật học nào bỏ qua qúa trình bảo tồn nòi giống của cọp.
2. Hoạt động truyền giống và chăm sóc con: Dù hung hăng cỡ nào, “hùm dữ không nỡ ăn con”, cọp cũng biết yêu đương, cũng sinh con, đẻ cái và cho con bú như loài động vật có vú. Cọp "yêu đương" như thế nào? Theo Mường Thanh: "Là loài thú sinh sản rất hạn chế, cop nhỏ lên tới 4 tuổi mới trưởng thành. Cọp cái mỗi lần sinh đẽ với khoảng cách 2,3 năm và trong đời chỉ sinh tối đa là 7 lần và tới năm 20 tuổi là chấm dứt. Cọp cái mang thai khoảng 4 tháng thì sinh nở mỗi lứa từ 1-5 con nhưng tới đa chỉ vài con sống sót.Tuy là loài thú dữ nhưng cọp cái rất thương con nên chăm sóc kỹ càng tới năm 3-4 tuổi, cọp con mới rời mẹ để sống một mình" (web đd). Chẳng biết "tư liệu" này, tác giả Mường Thanh "vay" từ đâu nhưng trên wiki.answers.com ghi: "Tigers reproduce by sexual means during mating season. They usually only birth 3-5 cubs ranging around 2-3 pounds. Due to the fact that they are mamals they carry them in their womb and after 5 months give live birth... Tigers in the wild can live up to an age of 20 years. They can live between 15 to 20 years old" (Cọp truyền giống trong mùa giao phối. Chúng thường đẻ 3 đến 5 cọp con khoảng 2-3 pounds. Thực chất cọp là loài mammals (không phải mamals) - có vú, đẻ con và nuôi con bằng sữa - cọp mẹ mang con trong bụng sau 5 tháng thì đẻ... Cọp rừng sống tới 20 năm. Chúng có thể sống giữa độ tuổi 15 đến 20). Chuyện cọp duy trì nòi giống như thế nào ai biết? Có người kể rành mạch: "Khla cái có mùi rất khác lạ và tiếng kêu như "mèo động đực" để "dụ" khla đực. Khi cọp cái có mang thì không cho cọp đực ở gần. Nên cánh rừng nào chỉ có cọp cái mà không "nghe mùi" cọp đực là biết cọp cái đang có mang, không được bắn. Mỗi lần cọp cái đẻ từ một đến năm con. Cọp con sau nửa năm thì rời ổ theo mẹ kiếm mồi. Chừng ba tuổi thì cọp mẹ không cho theo, cọp con bắt đầu kiếm ăn riêng. Cọp con được bốn tuổi thì bắt đầu "động đực"... Sầm Bót còn cho biết khla già ăn thịt ươn (thối), còn khla trẻ thì ăn thịt tươi, đói lắm khla già mới ăn mồi tươi. Đó là do khla già nhường mồi tươi cho khla trẻ. Vì vậy khu rừng có khla già thì phải nhử bằng thịt ươn. Ông nói thêm: Khla trẻ được "huấn luyện" ăn thịt tươi từ bé. Cọp mẹ đi săn được mồi lập tức mang về cho con, sau đó cọp mẹ mới tự đi kiếm ăn. Khi cọp mẹ đủ mồi mà còn bắt được mồi thì cọp mẹ không làm chết con mồi mà đem về cho cọp con tập săn mồi... ". Kiến thức này, chúng ta chỉ có nước "vay mượn" trong "Tôi đi 'săn' cọp" từ Campuchia do Sầm Bót kể như trên (vietbao.vn).
Tư liệu nào đúng nhất cho chúng ta và học sinh nhất là các học sinh ngành địa lý (geography) tham khảo? Kiến thức nào trên mạng hay trên sách cũng không phải có độ tin cậy tuyệt đối nếu chúng không trưng ra các nguồn tư liệu gốc. Nếu chúng ta nhầm, cứ thế mà truyền từ đời này sang đời khác cái nhầm của cha ông "giả lộng thành chơn" (giả rồi thành thiệt) rất tệ hại. "Cọp trăm tuổi: cọp ma. Người thay da: người qủy"! Trái với tâm sinh lý của thiên nhiên tạo ra, mọi vật thể đều được coi là "ngoài trái đất". Thật ra, chẳng ai biết ngoài "trái đất" còn có... trái gì hấp dẫn hơn? Thế giới sinh vật bao giờ cũng có hai chiều tương tác giữa cộng và trừ, ưu và nhược điểm, giữa lợi và hại. Cọp cũng vậy.
3. Những điểm tổng quát về cọp: Từ những tư liệu của các nhà nghiên cứu về động vật điển hình là họ Mèo nói trên, chúng ta có thể tóm tắt như sau:
- Cọp lớn bao nhiêu? Cọp lớn nhất trong họ Mèo. Cọp đực nặng khoảng 420 pounds (190 kg), chiều dài khoảng 9 feet (2m7). Loài Siberian tiger được coi là cọp lớn nhất với trọng lượng 800 pounds (360 kg) và dài 13 feet (4m). Loại Sumatrian tigers nhỏ nhất như ở trên đã dẫn tư liệu.
- Màu sắc của cọp? Màu vàng, xám pha đỏ, và trắng. Cọp màu hay trắng đều có màu sọc đen để nguỵ trang hay giúp nó dễ lẫn vào môi trường nhưng không bao giờ có hai con cọp giống nhau về sọc đen.
- Cọp bơi được không? Cọp như mèo bơi rất giỏi nhưng không leo tài như báo hoa mai (Leopard) hay mèo rừng.
- Cọp sống ở đâu? Tất cả các loại rừng, ngay cả đất ngập nước và đồng cỏ: Vùng Nga, Siberia tới Bắc Trung Quốc có cọp siberian (Siberian tigers). Vùng Nam Trung Quốc có cọp Chinese (Chinese tigers). Vùng đảo Indonesian của Sumatra có cọp Sumatrian (Sumatrian tigers). Vùng Nam Châu Á có cọp Indochinese (Indochinese tigers). Vùng Ấn Độ, Nepal, Bangladrsh và Bắc Myanma có cọp Indian (Indian tigers). Tên các loại cọp được đặt từ các vùng cọp có hiện diện cọp. Thống kê từ sách Mỹ cho thấy có 5 vùng cọp sinh sống: Siberian - Siberian tiger, Chinese - Chinese tiger, Indochinese - Indochinese tiger và Indian - Indian tiger.
- Cọp nhảy cao bao nhiêu mét? Hơn 30 feet (9m).
- Cọp chịu lạnh bao nhiêu độ? Cọp chịu lạnh ở vùng có nhiệt độ âm -49 độ F hay -45 độ C như cọp Siberian tigers.
- Cọp là loài chạy nhanh nhất? Không! Báo gấm (cheetah) chạy nhanh nhất. Vận tốc trung bình của nó trên 70 miles tức 110 km/giờ nhưng dễ mệt trong khi cọp chỉ đạt dưới 100 km/giờ nhưng sức dai tuyệt đối.
- Cọp cạnh tranh với "họ hàng"? Có, nhất là với báo gấm và báo hoa mai nhưng hầu như không cạnh tranh với sư tử vì cả hai loài đều không sống cạnh nhau. Hai cọp chúa cùng tranh lãnh thổ, chúng có thể đánh nhau tới khi nào một trong hai con chết hoặc bỏ chạy mới thôi.
- Cọp ăn gì? Chỉ ăn thịt động vật như trâu rừng, bò rừng, lợn rừng, hươu, nai, ngựa vằn, voi con hay động vật có vú nhỏ hay cả loài chim.
- Lãnh thổ cọp? Rất rộng từ 10 đến 19 km để chúng có thể ẩn nấp và săn mồi. Không giống như sử tử sống theo đàn, cọp đi săn đơn độc.
- Cọp ngán loài thú nào nhất? Loài nhím vì khi nhím tự vệ, chúng bung những chiếc lông dài và nhọn như mũi tên chĩa thẳng vào kẻ thù. Cọp sợ nhất là vật nhọn dựng thẳng đứng như ngọn dáo.
- Cọp vồ mồi như thế nào? Cọp thường kẹp quai hàm của nó chung quanh cổ con mồi và bót nghẹt con mồi mau chết sớm. Thỉnh thoảng, cọp giết con mồ bằng cách cắn cổ họng.
- Con vật nào mà cọp ít khi bắt và hay bắt trật? Đó là loài linh dương và nai bởi vì chúng chạy rất nhanh.
- Tuổi và thời gian truyền giống của cọp? Cọp trưởng thành từ ba hay bốn năm có thể truyền giống (mating). Chúng có thể giao phối mọi thời gian nhưng nhiều nhất là từ tháng 11 đến tháng 4.
- Bao nhiêu lâu, cọp cái đẻ và đẻ bao nhiêu con? Ba hoặc bốn tháng sau. Cọp cái có thể để tới 6 con nhưng thông thường chỉ hai hoặc ba con. Mỗi con nặng chừng 2lb (0.9kg).
- Cọp con (tiger cub) được nuôi dưỡng như thế nào? Cọp mẹ nuôi dưỡng một mình. Sau 8 tuần, cọp con có thể đi ẩn chỗ khác an toàn hơn như bụi cây dày cỏ, cây rỗng ruột hoặc hang động vì sợ chó rừng, linh cẩu và báo hoa mai phát hiện. Cọp mẹ dẫn con săn mồi nhưng không quá xa. Cọp con vẫn bú sữa mẹ cho tới 5 tháng. Đến tháng thứ 6, cọp con bắt đầu săn mồi với mẹ nhưng chỉ bắt được chim công hoặc thú nhỏ. Khi chúng khoảng 2 năm rưỡi tuổi, chúng rời khỏi mẹ để sống đời tự lập.
- Có bao nhiêu cọp con trưởng thành? Chỉ một nửa.
- Cọp sống bao lâu? 15 đến 20 năm.
- Cọp nguy hiểm nhất? Cọp nói riêng và họ Mèo (Wild Cats) nói chung rất nguy hiểm vì chúng ăn thịt cả người.
- Cọp nuôi được không? Cọp nuôi (cọp thuần chủng) như hầu hết các loại động vật khác nhưng vẫn có khi cắn chết người nuôi, diễn viên xiếc hay nhân viên coi sóc khi họ bất cẩn hoặc cọp xổng chuồng hay cọp nổi điên.
- Cọp có bạn không? Có. Bạn của cọp là một giống chim chuyên rỉa thịt dư hôi thúi trong chân răng của cọp. Cọp không bao giờ "táp" hay "vồ" nhầm giống chim nhỏ này.
- Giống cọp còn mất? Những loài cọp đã tuyệt chủng bao gồm: Bali tuyệt chủng năm 1940 hay 1950, Caspian tuyệt chủng năm 1940 hay 1965 và Javan tuyệt chủng năm 1979 - 1980. Thế giới rừng rậm hiện nay chỉ còn lại 3 giống cọp chính như Bengal (nhiều nhất), Siberian/Amur và Amoy (độ chừng 20 tới 30 con).
- Cọp có thể phối giống khác? Có. Cọp có thể phối giống cùng sư tử. Con lai gọi là Tigon. Trong khi cọp cái lai có thể sinh sản thì cọp lai đực vô sinh.
- Cọp được đưa vào chương trình bảo vệ như thế nào? Chương trình "Reserves" nghĩa là vùng riêng dành cho thực, động vật tránh sự tổn hại. Chương trình “Stop Poaching” tức là không săn bắt bừa bãi. Chương trình "Project Tiger" bảo vệ cọp (Các nhà nhân chủng học Ấn Độ như J.J. Dutta, Saroj Raj Choudhury, Kailash Sankhala, Sanjay Deb Roy, HS Panwar, Fateh Singh Rathore... đang đi đầu trong chương trình "Project Tiger" bảo vệ loài động vật tuyệt đẹp này khỏi họa tuyệt chủng).
- Vì sao cọp tuyệt chủng? Vì thời tiết khí hậu thay đổi mà cọp không thích nghi được môi trường mới. Vì nạn phá rừng bừa bãi khiến cọp "không chốn nương thân". Vì nạn săn bắn trái phép: Loài người đã đuổi tận, giết tiệt cọp chỉ vì cọp có bộ xương được giới Đông Y cho là "thần dược". Một pound xương cọp (450g) bán tới 400 đô la Mỹ. Một tinh hoàn cọp mắc tới 300 đô la Mỹ.
II. Cọp trong y học:
1. Công dụng:
Người Trung Quốc cho rằng toàn thân cọp đều có ích cho việc điều chế dược phẩm. Ngoài các phương thuốc cá ngựa (Sea Horses), gạc hươu (Deer Antlers), thằn lằn bay khô (Dried Flying Lizards), óc khỉ (Monkey Brains), đuôi nai (Deer Tails) đến lông thỏ (Rabbit Hairt)... người Trung Quốc đặc biệt chế biến dược liệu từ xương cọp (Tiger Bone Medicine) mà ông bà chúng ta còn gọi là "Cao Hổ Cốt". Trong bài “Tiger Parts and Chinese Medicine" (Bộ phận cọp và bài thuốc Trung Quốc), Jeffrey Hays (factsanddetails.com/china) nhắc đến dược phẩm cọp: "Tiger bone wine Asians also consume the teeth (for rabies, asthma and penis sores), brain (for pimples and laziness), blood (for strength and willpower), skin (for mental illness), flesh (for nausea, malaria and energy), testes (for tuberculosis), stomach (for upset stomachs), bile (convulsions in children), and gallstones (for weak or watery eyes). Even tiger feces are taken as a treatment for boils, hemorrhoids, epilepsy, malaria, and ulcers" tức là "Rượu xương cọp Châu Á cũng từ răng cọp (cho bệnh dại, hen huyễn và đau dương vật), não cọp (cho mụn, biếng ăn), máu cọp (cho ý chí và sức mạnh), da cọp (cho bệnh tâm thần), thịt cọp (cho chứng ói mửa, sốt rét và tăng cường sinh lực), tinh hoàn cọp (cho bệnh lao), bao tử cọp (cho dạ dày khó tiêu), mật cọp (cho chứng co giật trẻ), sỏi mật cọp (cho chứng chảy nước mắt). Ngay cả phân cọp được lấy để trị mụt nhọt, bệnh trĩ, động kinh, sốt rét và loét”. Biết rằng cọp trị “bá bệnh” như vậy nhưng khoa học cũng chưa kiểm chứng được điều đó có thật hiệu nghiệm đúng vậy không? Bài viết trên cũng đưa ra ý kiến khách quan này: “No scientific evidence says they work” tức là chẳng có bằng chứng khoa học công bố thuốc công hiệu. Công hiệu hay không về phương diện thuốc men, chúng ta chưa rõ nhưng "rất công hiệu" về "một đá chọi hai chim" từ anh bạn láng giềng khổng lồ "môi hở răng lạnh" của Việt Nam là Trung Quốc. Trung Quốc đã từng đi mua râu bắp non, sừng trâu, móng bò, tiền cổ, vật cổ... Độc chiêu "phá hoại sản xuất từ trứng nước", "hủy hoại nền văn hóa" của một tiểu quốc này đã "work very, very well" tới bây giờ vẫn còn linh nghiệm hơn "Cao Hổ Cốt" rất nhiều với chiêu “hàng tẩm thuốc hóa chất”. Thế nhưng, trong bất kỳ phương diện nào, cọp vẫn là giống vật hiện diện lâu đời cùng với tổ tiên Việt Nam từ thời dựng nước. Có thật tất phải có giả. Làm sao phân biệt "Lộng giả thành chân" đây?
2. Phân biệt thuốc "giả cọp": Cọp bây giờ trở nên khan hiếm mà nhu cầu "bổ dương cường thận" của các, đại ca, đại gia càng ngày càng cao nên "treo đầu cọp, bán xương chó" cũng trở thành phổ biến. Người còn giả huống hồ động vật. Ngày xưa, Kỷ Tín nước Hán giả Lưu Bang (Hán Cao Tổ) để đánh lừa Hạng Võ (Sở Bá Vương). Lê Lai giả Lê Lợi để chết thay Lê Lợi. Quang Trị giả Quang Trung về Tàu chịu "lễ ôm gối". Những người thế thân đều mang ý nghĩa thiêng liêng nghìn thu danh sáng. Người làm thuốc giả "thuốc" chết người vạn thuở ác danh. Mật heo, bò, chó, dê dùng làm mật gấu. Sừng trâu nung đen thành sừng tê giác. Xương chó, xương ngựa biến thành xương cọp đánh lừa người trần mắt thịt. Có ý kiến cho rằng“Thực ra, với mắt thường rất khó phân biệt đâu là cao hổ thật và đâu là cao hổ giả. Trong dân gian, người ta có một số cách thử như: nếu là cao hổ thật thì ngọn cỏ tươi cắm trên mặt cao phải héo úa, chó ngửi thấy phải bỏ chạy hoặc cho chó tiếp xúc với bộ xương hổ chó sẽ rên hư hử và rúm ró toàn thân, người uống cao sẽ cảm thấy một luồng khí nóng chạy khắp cơ thể. Tuy nhiên những cách thử này xem ra cũng thiếu căn cứ khoa học. Phương pháp thử nghiệm khoa học theo kiều Tây phương: Để biết sản phẩm có chứa chất liệu thật sự của cọp hay không, các nhà khoa học Anh đã sử dụng đến phương pháp DNA, chính là để tìm vết tích của di thể đặc thù của loài cọp gọi là cytochrome b gene fragments. Mục đích là để có đủ bằng chứng pháp lý để truy tố con buôn ra tòa. Được biết Cọp là loài thú được tổ chức CITES bảo vệ. Cấm mua bán hoặc đổi chác" (toquoc.gov.vn, vietbao.com). Thực ra, rất khó phân biệt xương trâu, chó bẹcgiơ. Ngay cả đặc điểm riêng chỉ có ở gấu, báo và hổ là "thông cân" (lỗ nhỏ ở chân trước) cũng bị bọn làm hàng giả đục thành lỗ giả cong cong cho đúng với "phượng nhãn" của chân cọp. Ngay cả xương cọp chết sình, bọn giả hàng cũng nhúng vào nước "thánh - hóa chất" cho ra màu "ngà ngà" giả cọp mới bị săn. Xương cọp rã thì chúng dùng keo đặc biệt dán dính lại. Hơn thế nữa, bọn cọp xương còn biết cách đánh lừa cách thức cân đo đóng đếm trọng lượng xương theo tỉ lệ 1/7. Tức là toàn thân 7, đầu cọp 1. Cọp rừng Việt Nam không còn bao nhiêu con nên hiện tượng giả xương cọp càng nhiều qua hai đường nội - ngoại với sự nhúng tay không biết bao nhiêu "đại ma đầu" bán cha, bán chú và bán lương tâm. Xưa nay chỉ có người "mua nhầm" chứ bán "không lầm". Chưa có con vật nào được kiêng dè, sợ hãi và kính nể như cọp. Đó là sự thật không thể "giả" được khi ý nghĩa từ "cọp" đi vào quần chúng.
C. Cọp trong đời sống:
I. Cọp là ai?
- Cọp là "mấy ổng", "mấy ông": Cọp là chúa tể sơn lâm. Trời đã ban cho giống cọp một sức mạnh, gương gan lỳ và đầy mưu mẹo kiếm ăn trên rừng. Thế hưng thú trên rừng không đủ, cọp tranh thủ về làng bắt gia súc và tấn công người hay vì thịt người và thịt gia súc người nuôi "thơm tho, béo bở" hơn? Tiếng "à" mà "à ơi..." của bà ru cháu ngủ ngon. Ngược lại, tiếng "à" mà "à uôm" của cọp làm bà nội, bà ngoại... ị trong quần luôn. Trong đời sống, người ta nhắc tới cọp là nghĩ tới sự sợ hãi, dũng mãnh và gan lỳ. Trong chiến tranh, người ta sợ hãi “mấy ổng” tức Việt Cộng. Nhắc tới “Việt Cộng” thời chiến, ai nấy đều “té đái trong quần”. Tức là Việt Cộng từ trên núi xuống làng bắt “Việt gian” hay bắt thanh niên đi “tập kết ra Bắc”. Dân gian kết thành vần:
Chiều chiều ở núi Đồng Bò
Trâu thôi ăn cỏ, cọp mò xuống nương.
Bởi vì chiều chiều, thanh niên trong làng đều đi lên phố... ngủ ké. “Tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa”. Thanh niên trốn "mấy ổng" - Việt Cộng rồi cũng được "mấy ông" - Cộng Hòa "tuyển" đi lính là chuyện thường. Những người thi rớt tú tài thường nhảy vào lính nên thời đó, thanh niên hay hát: “Rớt tú tài anh đi trung sĩ, em ở nhà lấy… Mỹ sinh con” hay “lấy Mỹ nuôi con” hoặc “làm đĩ nuôi con”. Thời Việt Nam Cộng Hòa, lính “Biệt Động Quân” được gọi là “lính cọp rằn ri” như Tiểu đoàn 42 “Cọp Ba Đầu Rằn” hay Tiểu đoàn 44 “Cọp Đen”… Bây giờ những “Ông Cọp” ấy hồn ở nơi đâu, có nghe tiếng Quốc gọi sầu đêm thâu?”.
- Cọp "coi hát cọp" cũng không lạ gì: “Cọp” trở thành ẩn dụ của sự “không mất tiền" mà vẫn có phim coi, có sách đọc dài dài như “coi phim cọp, đọc sách cọp”. Phim thì khỏi nói. Ngày xưa, người ta coi phim cọp là vì không tiền. Tưởng Năng Tiến trong "Sử gia và dân biểu" hay "Qúa giang và quá tải" kể rằng "Lúc bé, tôi vẫn thường xem phim cọp. Lý do chỉ vì tôi rất ít khi có tiền. Thỉnh thoảng, nếu có, tôi lại muốn dùng tiền mua thứ khác - bắp nướng, đậu phụng rang, cà rem, bánh kẹo để nhai lai rai (và cho bạn bè) trong lúc coi phim” và chờ ông/bà lớn để xin theo. Cách thứ hai là: “Mấy đứa phải hùn hạp đủ tiền cho một thằng hay một con nào đó mua vé (hạng nhi đồng) vào cửa. Sau đó, nó sẽ len lén mở cửa bên hông rạp, cho cả lũ vào luôn!” (nguoi-viet.com, vietbao.com). Cười… nhăn nhó... trừ! Cọp này cũng "tuyệt chủng" vì thời hiện đại rồi.
- Thời "xe lửa cọp" khó chi: Thời bao cấp (chế độ tem phiếu, hộ khẩu sau 1954 và 1976 - 1986), hiện tượng sinh viên "xe lửa cọp" là chuyện cơm cháo hàng ngày. Ngày Tết hoặc hè, sinh viên về nhà không tiền hay chẳng đủ tiền mua cái vé hạng bét cho "xôm", họ chui vào xe lửa chở hàng gọi là "tàu chợ" là 99% chắc ăn. Đến giờ nhân viên soát vé, lũ sinh viên cọp xe lửa giả cách lạng lách toa này qua toa kia tránh mặt là xong. Có khi bị bắt, cả bọn xúm lại "chung tí" hay nhe răng... cọp cười trừ. Ngày xưa nghèo, "cọp xe lửa" đã "sinh sôi nẩy nở". Ngày nay kinh tế "ăn thịt tươi sống" thấm khá hơn thời "củ mì, củ lang" nên cọp sinh viên... gần như tuyệt chủng. Cọp "sách đỏ" tuyệt chủng, thế giới lo. "Cọp xe lửa" tuyệt chủng, nhà nước mừng! Cọp này mà xuất hiện trở lại, thời bao cấp tiền sử cũng sẽ quay về. Nào có ai mong đợi một mùa xuân về trong thời bao cấp nữa đâu!
- "Sách cọp", "cọp sách" bởi khi túng tiền?
Các cửa hàng bán sách thường có những "cọp sách" không mời mà tới là các cô cậu học sinh, sinh viên chịu khó ngồi, đứng hàng giờ "cọp sách". Cọp đọc không đủ, cọp tranh thủ "gọt" ít trang bỏ túi. Nhân viên bắt gặp cũng hề hề hề... huề cả làng. Như "Đọc sách 'cọp' ở Sài Gòn": "Ðám trẻ học sinh - sinh viên rủ nhau “đi shopping”, tôi ngỡ chúng, giống như các cô, các bà rủ nhau đi mua sắm đồ ở siêu thị, những Co.op.mart, Maximart, Citimart... ngày một phát triển ở Sài Gòn. Hóa ra không phải, mà là chúng rủ nhau vào nhà sách để xem sách “cọp”, làm tôi nhớ lại cả một thuở xưa của mình. Không chỉ riêng tôi, mà hầu như đối với rất nhiều người thích đọc sách, thì xem sách “cọp” là một cái thú. Ấy tuy nhiên, nhiều bạn trẻ hôm nay không biết tiếng lóng này, và xem sách “cọp” hôm nay cũng không giống như thuở xưa. Ða số các học sinh - sinh viên hôm nay xem sách “cọp” vì không sẵn tiền để mua, đành xem “cọp”. Vào một nhà sách, tôi từng thấy nhiều lần, nhiều bạn trẻ lấy giấy bút ghi chép hàng giờ. Nên có bạn trẻ từng buồn rầu vì gặp cuốn sách, bộ sách gồm hai, ba cuốn, nằm trong bọc nhựa gắn kín, không thể mở ra để đọc “cọp” (nguoi-viet.com). "Cọp sách đọc" đáng mừng hơn "sách bị cọp". "Sách bị cọp" không khác gì "đạo văn". Nó cũng ngang ngửa với đạo chất xám (các loại hình văn hóa, khoa học, nghệ thuật...). Làm sao nhận diện? Nhìn vào bài viết, sách nghiên cứu, khảo luận, văn học, nghệ thuật đã in, đã đăng, chúng ta không thấy thông tin "tham khảo" nào hoặc chỉ ghi cho có, cho xôm thì đấy! Không có ai tài giỏi gì mà thuộc vanh vách năm sanh, tháng đẻ, chi tiết, tình tiết của những nhân vật lịch sử, hay những bài thơ, văn, truyện, tiểu thuyết của người khác để mang về "ủ" trên sách mình. Hiện nay, cọp bài đọc ké trên mạng cũng bị ngăn chận. Nếu không phải “đăng ký” xin cùng… chuồng thì đi chỗ khác chơi! Quải!
II. Ai là cọp?:
- "Cọp chuồng", "chuồng cọp" chốn... tiên: "Chuồng Cọp" (Tiger Cages) tức nhà tù Côn Đảo thời Pháp và Việt Nam Cộng Hòa. Một nhà lao chẳng có gì ghê gớm trong mắt một tác giả: "Từ năm 1940, trước cao trào toàn dân VN nổi lên đánh Pháp cứu nước, nên thực dân đã cho xây tại Côn Sơn (Côn Ðảo) 120 căn hầm lộ thiên gọi là chuồng cọp tại Banh III để giam giữ các tù nhân chính trị đủ mọi đảng phái quốc gia lẫn cộng sản. Sau khi được Pháp trao trả chủ quyền cho VNCH vào năm 1954, nhà lao Côn Sơn vẫn được duy trì để giam nhốt các tù thường phạm nguy hiểm giết người cướp của và những tù nhân chính trị CS cũng như đối lập với chính quyền miền Nam" (Mường Giang, web đd). Bài này, tác giả mô tả "chuồng cọp" rất "bình thường" với những tù nhân có ba loại tội: Kẻ giết người và tù chính trị cũng như kẻ đối lập. Web site "bách khoa toàn thư" định nghĩa: "Chuồng cọp là tên gọi khu trại giam do Pháp và Việt Nam Cộng Hòa xây dựng để giam giữ những nhân vật Cộng Sản cao cấp và nguy hiểm trong những năm Chiến Tranh Việt Nam". Tức là chỉ nhốt mỗi một loại tù "Cộng Sản cao cấp và nguy hiểm" mà thôi! Thiếu hay đủ hoặc dư loại tù cũng chẳng có chi lạ nhưng khi phái đoàn Mỹ đến điều tra, "chuồng cọp" trở nên nổi tiếng không thua... cọp Hollywood ở Cali: "During the Vietnam War, prisoners who had been held at the prison in the 1960s said they were abused and tortured. In July 1970, two U.S. Congressional representatives, Augustus Hawkins and William Anderson, visited the prison. They were accompanied by Tom Harkin (then an aide), translator Don Luce, and USAID Office of Public Safety director Frank Walton" (vi.wikipedia.org). Nghĩa là "Trong chiến tranh Việt Nam, những người tù đã bị giam cầm tại nhà lao vào năm 1960 nói rằng họ đã bị tra tấn và bị ngược đãi. Vào tháng 7/1970 hai đại biểu Quốc hội Hoa Kỳ, Augustus Hawkins and William Anderson, đã tới thăm trại tù. Họ đã cùng đi với Tom Harkin (Thomas Richard "Tom" Harkin, Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ, Đảng Dân Chủ), thông dịch Don Luce, cùng tùy tùng và Frank Walton, Giám đốc Cơ quan Phát riển Quốc tế USAID (U.S. Agency for International Development) và Văn phòng An toàn Công cộng". Sau đó, chính phiên dịch Don Luce trong bài "The Tiger Cages of Con Son" đã kể lại sự kiện những tù nhân bị tra tấn rất dã man trong "chuồng cọp" này: Điển hình có Nguyen Ngoc Phương đã chết, Thieu Thi Tao bị tàn phế và gần như điên. Người thăm "cọp tù" đã "chọc giận" bà con của cọp: "Congressman Philip Crane (R-Illinois) visited Con Son and declared 'the Tiger Cages are cleaner than the average Vietnamese home' " (Nghị sĩ Philip Crane đã tới thăm Côn Đảo (không phải Côn Sơn) và tuyên bố 'Chuồng Cọp' sạch sẽ hơn tiêu chuẩn nhà Việt Nam". Vậy là "chốn tiên" rồi còn gì! Nhận xét của ông ta bị coi là phân biệt chủng tộc "his remarks were racist". Vậy là "chốn cọp tiên" này được Thượng nghị sĩ tương lai Harkin bày trên đài, báo ngày 17 tháng 7 năm 1970. Ngay lập tức, kháng nghị quốc tế đã can thiệp cho 180 cọp tù nhân nam và 300 cọp tù nhân nữ chuyển trại hay vào viện tâm thần. Nhưng đó là cái "Chuồng Cọp" do Pháp xây dựng năm 1940. Còn "Chuồng Cọp" do Việt Nam Cộng Hòa xây năm 1971 với tổng diện tích phòng giam gấp 3 lần cái chuồng cũ kia. Không cần biết là chuồng gì, hễ nghe "chuồng" là nghĩ đến sự chật hẹp và dơ dáy trước cái đã. Chuồng nhốt người phải khác chuồng nhốt chim chứ! Ở tù mà đòi sướng, ai cũng tranh nhau vô tù ngay vì:
Vô tù có chỗ nằm... ăn
Không lo tóc, áo, đâu rằng ngán bills!
Nào lo mấy chuyệt nồi niêu
Mà lo bữa nọ, quan... kêu tớ về!
Chuồng cu nuôi chim cu. Chuồng gà nuôi gà. Chuồng heo nuôi heo. Chuồng cọp nuôi cọp. Ở Côn Đảo, trái lại, chuồng cọp không dùng nuôi cọp mà nhốt người. Thế mới sinh chuyện. Vậy chuồng cọp khác gì với các loại chuồng kia? Bị tra tấn và ngược đãi (abused and tortured) không phải là chuyện lạ trong các loại nhà tù. Tù có dữ như cọp cỡ nào cũng phải biết ngán "nhà ở 173 m2", ớn óc "384 phòng biệt giam AB-CD-EF-GH" chứ? Tù “cọp chính trị” là những người phải biết kết qủa của đời "cách mạng" như Tố Hữu đã "Trăng Trối":
Từ thuở ấy, quăng thân vào gió bụi Đến hôm nay phút chết đã kề bên Đến hôm nay kiệt sức, tôi nằm rên Trên ván lạnh không mảnh mền, manh chiếu. Đời cách mạng, từ khi tôi đã hiểu Dấn thân vô là phải chịu tù đày Là gươm kề cận cổ, súng kề tai Là thân sống chỉ coi còn một nửa
...
Sống đã vì cách mạng, anh em ta Chết cũng vì cách mạng, chẳng phiền hà! Vui vẻ chết như cày xong thửa ruộng Lòng khoẻ nhẹ anh dân quê sung sướng Ngửa mình trên liếp cỏ ngủ ngon lành Và trong mơ thơm ngát lúa đồng xanh Vui nhẹ đến trên môi cười hy vọng.
"Cách mạng" là Cộng Sản. Thế là năm 1975, "Chuồng Cọp" cũng tiêu tùng theo người đẻ ra nó nhưng từ "cách mạng - cách mệnh" (革 命) là đổi chính thể chứ chẳng phải dùng cho riêng Cộng Sản. Sau đó, tác giả Tâm Việt trong bài "Hải Triều ra sách phản bác 'Nhật ký Đặng Thùy Trâm" đã phản ứng vài điều dịch sai có liên quan đến "chuồng cọp" và phiên dịch Don Luce: "trang 28 cho rằng “chuồng cọp” ở Côn Đảo là nằm dưới đất, chưa đầy 1 thước cao và tường làm bằng đá (“underground spaces barely three feet high, the floors and walls of which were solid stone”) thì là bịa đặt hoàn toàn. Chính tôi, Tâm Việt, đã đến Côn Đảo, đứng trong “chuồng cọp” và chụp hình ở trong đó để cho ta có thể thấy được là: “chuồng cọp” ở trên mặt đất, cao ít nhất là 2 thước rưỡi, và không có tường đá nào cả… Tất cả là một trò bịp bợm, dùng máy ảnh để cho ta có ảo tưởng như thế, của tên Don Luce khi hắn muốn tố ẩu các “chuồng cọp” ở Côn Đảo trong báo Life hồi đó.). Bởi vì người viết tựa cho cuốn "Last Night I Dreamed of Peace: The Diary of Dang Thuy Tram" (tức "Nhật ký Đặng Thùy Trâm) là Frances Fitzgerald mà tác giả Tâm Việt cho rằng ông ta là "một người thiên tả kiểu Don Luce… Cuốn sách do Andrew X. Pham (có thể nói là dịch chung với ba anh, ông Phạm Văn Thông)" (bbtvietland.blogspot.com). Như vậy, "những điều chưa thấy cũng ghi được liền" là "siêu nhân"! “Chuồng cọp” phải trả về cho cọp. Chúng ta không mong đợi trên đất nước mình và thế giới này mọc lên những “chuồng cọp” dù có là "chuồng cọp thời hiện đại" như nhà tù Guantanamo (Nhà tù này ở Cuba do Mỹ mở năm 2002 và đóng năm 2009. Nó có từ 240 tới 360 nghi can chủ yếu ở Afghanistan bị bắt giữ trong cuộc chiến chống khủng bố của Mỹ. Tù nhân được sử dụng cả điện thoại và có cả những tù nhân chẳng muốn ra khỏi chuồng cọp này). - "Bia Chuồng Cọp" gợi nhớ riêng một thời: Ngày hội "Bia Hà Nội thuở ấy" với giá "ba hào một cốc" với "4 'chuồng cọp' mậu dịch quốc doanh nổi danh một thời được tái hiện trong ngày hội là Công viên vườn hoa Thống Nhất, Vườn hoa Hàng Đậu, 41 Hàng Bài, Cổ Tân" (tinmoi.vn). Qua ô sắt nhỏ bé ngăn cách giữa nhân viên bán rượu và khách hàng, chúng ta hình dung "thế nào là “chuồng cọp" thời bao cấp? Uống "Bia Chuồng Cọp" để gợi nhớ về Hà Nội thời bao cấp “canh... toàn quốc, cơm mì đen”? Để nhớ đến thời văn minh, thanh lịch, đạo đức, văn hóa và tình người của cha ông ta đã gần như bị mai một, con cháu chúng ta cần... uống thứ bia gì?
- Chung cư "Chuồng Cọp" chọc trời: Đó là các căn hộ "xa xa nhìn giống chuồng chim, gần gần nhìn giống… lồng dìm cá tra", thi đua mọc chen chúc nhau ở hai miền nhất là ở Trung Hòa - Nhân Chính (Hà Nội). Trong ngành Nails có một loại móng mà hầu hết thợ Nails cấp "Giáo sư" phải "đổ mồ hôi hột" vì sợ mắng vốn đó là loại đắp "bọc lụa" rất mỏng lên ngón tay thật gọi là "Silk Wraps" (silk ræp). Người mẫu mà ốm nhách thì gọi là "siêu mỏng". Cán bộ từ chính phủ, nhà nước "thế người chạy lấy của" ẩm hàng tỉ tỉ gọi là "siêu lừa". Người mà biết bay, biết phép thuật khiến tiền bạc, công sức và chất xám người khác "bay" về làm của mình gọi là "siêu nhân". Qúa chén, vác dao rượt người là "siêu quậy". Nói hay mà không làm là "siêu tưởng". Nay có hàng loạt loại nhà cao ngất ngưỡng, dài bà cố mà... khiêm tốn chiều ngang thì gọi là "nhà siêu mỏng"! Loại nhà này là con đẻ của cô "gia tăng dân số" cấp số nhân lũy thừa cưới cậu chính sách "đô thị hóa" mà ra! Té ra, cái "chuồng cọp" không hổ danh là "chuồng cọp" dành cho... người ở. Trong một nước, ngành chăn nuôi gia súc đóng một vai trò không nhỏ trong việc thúc đẩy nền kinh tế đi lên. “Công nghiệp hóa nông nghiệp - đô thị hóa nông thôn” ở Việt Nam với hơn 2/3 dân sống bằng nông nghiệp coi như biến đồng xanh thành chốn hoang, mơ màng "chuồng cọp" là điều tất nhiên! Thế nhưng, chen chúc, chật chội, chém chặt... như thế thì sẽ có một ngày, du khách viếng thăm "chung cư chuồng cọp" phải bật thốt: "The toilet in the world are wider, safer and cleaner than tiger cages apartments in Vietnam" thì đấy không phải là một lời nhận xét "racist" hay theo "racism"- kỳ thị chủng tộc gì cả! Loại nhà này không nên có mà "cha mẹ" đẻ ra nó cũng nên cho hóa gió bay luôn. Phép này gọi là "siêu biến" - siêng... biếu!
- Đời sống cũng "cọp" tiêu đời bạn ơi!: Vợ chồng cọp. Bồ bịch cọp. Tức là sáng lấy, chiều... quăng; tối cặp, ngày... thăng! Hiện tượng hoa hậu (hằm bà lằng loại), diễn viên, ca sĩ trẻ nhí lấy đại gia gần xuống... mộ chí, năm ba lần "góa vợ" là chuyện "sáng ăn Miến, chiều ăn Yến". Ăn cọp. Uống cọp. Tức là xếp vào nhà hàng nhậu no nê, đã đời xong... dong! Có đàn em dàn xếp cả rồi! Nếu Đoàn Thạch Biền có truyện ngắn: "Tình nhỏ làm sao quên" thì công trình... cọp cũng nên thiên tiểu thuyết... "Xây ẩu làm sao nên?". Họ hàng nhà cọp cũng chẳng hiểu vì đâu chúng bị oan để tiếng đời khắc đá, tạc bia như thế? Cọp là ai? Ai là cọp? Loại nào, chúng ta cũng đừng nên khôn lầm, dại lỡ mà "hóa thân" chỉ trừ những diễn viên vì họ là chuyên viên sinh ra để mà... diễn!
III. Biểu tượng, địa danh và nhân vật cọp:
2010-02-06 09:36:37
|